Luận văn: Website hỗ trợ học sinh tự ôn phần Quang hình học, HOT

Please download to get full document.

View again

All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
 3
 
  Download luận văn thạc sĩ ngành phương pháp dạy vật lí với đề tài: Xây dựng website hỗ trợ học sinh tự ôn tập, củng cố và kiểm tra đánh giá kết quả học tập phần “Quang hình học” – Vật lý 11, cho các bạn làm luận văn tham khảo
Share
Transcript
  • 1. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH Trần Thị Hương Xuân XÂY DỰNG WEBSITE HỖ TRỢ HỌC SINH TỰ ÔN TẬP, CỦNG CỐ VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP PHẦN “QUANG HÌNH HỌC” – VẬT LÝ 11 – BAN CƠ BẢN LUẬN VĂN THẠC SĨ VẬT LÝ Thành phố Hồ Chí Minh 2012
  • 2. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH Trần Thị Hương Xuân XÂY DỰNG WEBSITE HỖ TRỢ HỌC SINH TỰ ÔN TẬP, CỦNG CỐ VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP PHẦN “QUANG HÌNH HỌC” – VẬT LÝ 11 – BAN CƠ BẢN Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn Vât lý Mã số: 60 14 10 LUẬN VĂN THẠC SĨ VẬT LÝ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS Phạm Xuân Quế Thành phố Hồ Chí Minh 2012
  • 3. LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan nội dung luận văn là kết quả quá trình nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tế của bản thân từ đó bắt tay vào xây dựng và thực hiện để tài có thông qua quá trình thực nghiệm kiểm chứng một cách nghiêm túc. Nội dung đề tài là xây dựng website hỗ trợ học sinh tự ôn tập củng cố và kiểm tra đánh giá kiến thức phần “Quang hình học” – Vật lý 11 – Ban cơ bản. Tôi xin cam đoan đề tài này được thực hiện trước đây. Tôi xin chân thành cảm ơn quý thầy cô giáo khoa Vật lý và phòng Sau đại học trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu khoa học. Tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn sâu sắc đến PGS.TS Phạm Xuân Quế đã nhiệt tình hướng dẫn, giúp đỡ, chỉnh sửa và góp ý giúp tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu và các thầy cô giáo tổ Vật lý trường THPT Ngô Quyền đã giúp đỡ tôi trong quá trình thực nghiệm sư phạm. Tôi xin chân thành cảm ơn quý thầy cô trường THPT Huỳnh Thúc Kháng đã đóng góp ý kiến giúp tôi nghiên cứu cơ sở thực tế của hoạt động ôn tập ở nhà trường và nhu cầu của học sinh. Tôi xin chân thành cảm ơn các anh chị học viên lớp Lý luận và Phương pháp dạy học Vật lý K21 cùng gia đình đã động viên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình làm luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn. Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 9 năm 2012 Trần Thị Hương Xuân
  • 4. MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN................................................................................................................3 MỤC LỤC ...........................................................................................................................4 CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN....................................................................9 MỞ ĐẦU ...........................................................................................................................10 1. Lí do chọn đề tài........................................................................................................10 2. Mục đích và mục tiêu nghiên cứu .............................................................................13 3. Giả thuyết khoa học...................................................................................................14 4. Các nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể ...............................................................................14 5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.............................................................................14 a. Đối tượng nghiên cứu............................................................................................14 b. Phạm vi nghiên cứu ...............................................................................................15 6. Các phương pháp nghiên cứu....................................................................................15 a. Phương pháp nghiên cứu lý luận...........................................................................15 b. Phương pháp điều tra, quan sát thực tiễn ..............................................................15 c. Phương pháp thực nghiệm sư phạm ......................................................................15 e. Phương pháp thống kê toán học ............................................................................15 7. Những đóng góp mới của luận văn ...........................................................................15 8. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn .................................................................16 9. Cấu trúc luận văn.......................................................................................................16 CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA HOẠT ĐỘNG ÔN TẬP CỦNG CỐ VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ TRONG CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG .......16 1.1. Cơ sở lý luận của hoạt động ôn tập củng cố..........................................................16 1.1.1. Ôn tập củng cố và mục đích của ôn tập củng cố ..............................................16 1.1.2. Vai trò và vị trí của ôn tập củng cố trong quá trình nhận thức.........................18
  • 5. 1.1.3. Nội dung cần ôn tập củng cố trong dạy học Vật lý ..........................................19 1.1.4. Các hình thức ôn tập củng cố chủ yếu..............................................................20 1.1.4.1. Ôn tập trên lớp dưới sự hướng dẫn trực tiếp của giáo viên......................20 1.1.4.2. Ôn tập ngoài giờ lên lớp............................................................................21 1.1.5. Các phương pháp ôn tập ngoài giờ lên lớp.......................................................22 1.1.5.1. Đọc lại nội dung bài học, hoàn thành các nhiệm vụ giáo viên giao (như trả lời các câu hỏi, hoàn thành các bài tập trắc nghiệm và tự luận…) giúp học sinh củng cố kiến thức ...............................................................................................22 1.1.5.2. Ôn tập củng cố thông qua các hoạt động ngoại khóa...............................23 1.1.5.3. Xây dựng hệ thống các câu hỏi định hướng và sơ đồ kiến thức để hệ thống các kiến thức đã học của một chương, một phần hoặc một bài, trong đó làm rõ mối quan hệ giữa các nội dung kiến thức với nhau.......................................24 1.1.6. Phương tiện hỗ trợ việc ôn tập củng cố............................................................24 1.1.6.1. Sách (sách giáo khoa, sách bài tập và các tư liệu khác)...........................25 1.1.6.2. Các tư liệu, bài tập trắc nghiệm, bài tập tự luận trên mạng Internet .......25 1.1.7. Mối quan hệ giữa ôn tập củng cố và kiểm tra đánh giá....................................26 1.2. Website và vai trò của website trong việc hỗ trợ học sinh ôn tập củng cố và kiểm tra đánh giá ...............................................................................................................27 1.2.1. Khái niệm website ............................................................................................27 1.2.2. Các khái niệm liên quan đến web.....................................................................29 1.2.3. Khả năng của website trong dạy học online.....................................................31 1.2.4. Vai trò của website trong việc hỗ trợ học sinh ôn tập củng cố và kiểm tra đánh giá.............................................................................................................................. 37 1.2.5. Các yêu cầu đối với website trong việc hỗ trợ học sinh ôn tập củng cố và kiểm tra đánh giá ...........................................................................................................38 1.2.5.1. Yêu cầu về dạy học.....................................................................................38 1.2.5.2. Yêu cầu về công nghệ thông tin .................................................................39
  • 6. 1.3. Cơ sở thực tiễn của hoạt động ôn tập củng cố.......................................................39 1.3.1. Thực tiễn của hoạt động ôn tập củng cố...........................................................39 1.3.1.1. Thực tiễn của hoạt động ôn tập củng cố thông qua kinh nghiệm..............40 1.3.1.2. Thực tiễn hoạt động ôn tập củng cố thông qua điều tra............................40 1.3.2. Phân tích ưu, nhược điểm của việc xác định vai trò, nội dung, hình thức, phương tiện hiện đang sử dụng trong thực tiễn khi ôn tập củng cố ..............................41 1.3.2.1. Đánh giá việc xác định vai trò của ôn tập củng cố từ phía giáo viên và học sinh ....................................................................................................................41 1.3.2.2. Đánh giá việc xác định nội dung ôn tập từ phía giáo viên và học sinh. ...43 1.3.2.3. Đánh giá các biện pháp rèn luyện kỹ năng và ôn tập kiến thức cho học sinh ở các trường phổ thông hiện nay.......................................................................44 1.3.2.4. Thực trạng sử dụng phương tiện trong ôn tập hiện nay............................46 CHƯƠNG II: XÂY DỰNG WEBSITE HỖ TRỢ HỌC SINH TỰ ÔN TẬP CỦNG CỐ VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KIẾN THỨC PHẦN “QUANG HÌNH HỌC” – VẬT LÝ 11 – BAN CƠ BẢN ...........................................................................................50 2.1. Đặc điểm cấu trúc nội dung phần “Quang hình học” – Vật lý 11 – Ban cơ bản...50 2.1.1. Đặc điểm nội dung phần “Quang hình học” – Vật lý 11 – Ban cơ bản............50 2.1.2. Sơ đồ cấu trúc nội dung kiến thức và logic hình thành kiến thức phần “Quang hình học” – Vật lý 11 – Ban cơ bản.................................................................50 2.2. Chuẩn kiến thức, kỹ năng học sinh cần có sau khi học xong phần “Quang hình học” – Vật lý 11 – Ban cơ bản...........................................................................................52 2.2.1 Chuẩn kiến thức................................................................................................52 2.2.2. Các kỹ năng học sinh cần đạt được khi học xong phần “Quang hình học” – Vật lý 11 – Ban cơ bản. .................................................................................................53 2.2.3. Các sai lầm phổ biến của học sinh khi học phần kiến thức phần “Quang hình học” – Vật lý 11 – Ban cơ bản ..............................................................................54 2.3. Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng học tập.....................................................56
  • 7. 2.3.1. Đề xuất giải pháp về nội dung ôn tập...............................................................56 2.3.2. Đề xuất hình thức ôn tập và phương pháp ôn tập.............................................58 2.3.3. Đề xuất về phương tiện ôn tập củng cố website...............................................63 2.3.3.1. Phương hướng khai thác các ưu điểm của website trong việc tổ chức ôn tập củng cố online......................................................................................................63 2.3.3.2. Cấu trúc về nội dung, quy trình sử dụng website để ôn tập củng cố, tự kiểm tra đánh giá.......................................................................................................65 2.4. Xây dựng website hỗ trợ học sinh tự ôn tập củng cố và kiểm tra đánh giá kiến thức phần “Quang hình học” .............................................................................................67 2.4.1. Lựa chọn và nghiên cứu công cụ xây dựng website.........................................67 2.4.2. Thiết kế website................................................................................................68 2.4.3. Xây dựng các module chính .............................................................................69 2.4.3.1. Xây dựng module 1: Tóm tắt lý thuyết.......................................................69 2.4.3.2. Xây dựng module 2: Ôn tập thông qua sơ đồ bài học...............................70 2.4.3.3. Xây dựng module 3: Ôn tập thông qua trả lời câu hỏi bài học.................71 2.4.3.4. Xây dựng module 4: Ôn tập thông qua bài tập luyện tập..........................73 2.4.3.5. Xây dựng module 5: Ôn tập thông qua bài tập trắc nghiệm .....................74 2.4.3.6. Xây dựng module 6: Sử dụng bài kiểm tra trên web để đánh giá mức độ thu nhận kiến thức của học sinh................................................................................75 2.4.3.7. Xây dựng module 7: Sử dụng các diễn đàn thảo luận nhóm để ôn tập trên website.................................................................................................................... 77 CHƯƠNG III: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM....................................................................80 3.1. Mục đích và nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm.................................................80 3.1.1. Mục đích...........................................................................................................80 3.1.2 Nhiệm vụ ..........................................................................................................80 3.2. Đối tượng và nội dung thực nghiệm sư phạm.......................................................81
  • 8. 3.2.1. Đối tượng thực nghiệm........................................................................................81 3.2.2. Nội dung thực nghiệm.........................................................................................81 3.3. Tổ chức thực nghiệm sư phạm ..............................................................................81 3.4. Phân tích, đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm................................................82 3.4.1. Phân tích định tính kết quả thực nghiệm sư phạm ...........................................82 3.4.2. Những khó khăn gặp phải trong quá trình thực nghiệm...................................85 3.4.3. Đánh giá định lượng kết quả thực nghiệm sư phạm.........................................86
  • 9. CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN THPT: Trung học phổ thông GV: Giáo viên HS: Học sinh TN: Thực nghiệm ĐC: Đối chứng
  • 10. MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài “Tôi nghe thì tôi quên. Tôi thấy thì tôi nhớ. Tôi làm thì tôi hiểu” [11] – một câu thành ngữ của Trung Quốc có trên hai ngàn năm tuổi. Đây là con đường, phương pháp phát triển cả kỹ năng thực hành lẫn kỹ năng tư duy trí tuệ ở học sinh. Tuy nhiên nó thường bị lãng quên trong cuộc chạy đua để hoàn thành chương trình học trong thời gian càng ngắn càng tốt. Và theo các nghiên cứu về tâm lý thì học sinh học qua thực hành sẽ tốt hơn là chỉ quan sát và nghe. Và hơn thế nữa học sinh cần phải biết vận dụng những điều mình đã học vào trong thực tế cuộc sống, biết xử lý trước những tình huống thực của cuộc sống bằng vốn kiến thức mà mình đã thu nhận được từ ghế nhà trường. Theo J.W.Gardener: “Mục tiêu cuối cùng của hệ thống giáo dục là chuyển giao cho cá nhân gánh nặng của việc tự theo đuổi việc học tập của chính mình” – “Chúng ta chỉ mới nghĩ về bộ óc như một nhà kho cần phải chất đầy, trong khi chúng ta nên nghĩ về nó như một công cụ cần phải được sử dụng” [11]. Theo đó, vấn đề dạy học không phải chỉ là truyền đạt kiến thức cho học sinh một cách đơn thuần mà phải làm sao cho các em thấy được ý nghĩa của việc học, nâng cao động cơ học tập cho học sinh và từ đó kích thích khả năng tự học của học sinh để việc học không còn là nghĩa vụ mà là một phần trong hoạt động thường nhật của học sinh. Trong thời lượng giới hạn của tiết học ở nhà trường thì phương pháp dạy học tốt nhất là dạy cho các em phương pháp tự học. Vì nếu chỉ hoạt động theo một chiều là giáo viên truyền đạt kiến thức cho học sinh và học sinh tiếp nhận tri thức thì hiệu quả dạy học sẽ không cao vì không thể nhồi nhét vào đầu học sinh một lượng kiến thức khô khan mà không để ý tâm lý, niềm đam mê của các em. Và như vậy học sinh sẽ không cảm thấy ý nghĩa của việc học mà chỉ học như một nghĩa vụ. Vấn đề đặt ra là giáo viên phải hướng dẫn cho học sinh phương pháp tự học và sử dụng phương pháp dạy học tích cực thích hợp để kích thích động cơ học tập của học sinh. Khi các em có mục tiêu học tập rõ ràng, có hứng thú học tập và có phương pháp tự học đúng đắn các em sẽ học một cách tích cực và đạt hiệu quả cao hơn. Công việc này đòi hỏi người giáo viên phải có phương pháp dạy học phù hợp và tiến hành thường xuyên, liên tục qua các cấp học, bậc học. Như vậy sẽ giúp học sinh hình thành thói quen tự học một cách tích cực, có kỹ năng và phương pháp tự học thì không những việc học
  • 11. đạt hiệu quả mà còn giúp các em có kỹ năng nghiên cứu khoa học, kỹ năng nghiên cứu và xử lí tài liệu và hơn nữa là sẽ giúp các em có kỹ năng làm việc độc lập, xử lý tình huống trong cuộc sống và công việc tương lai của mình. Tuy nhiên, nhiều học sinh vẫn nhầm tưởng rằng tự học là công việc ở nhà hay không cần đến sự hướng dẫn của giáo viên. Thực ra ở đây người giáo viên giúp học sinh hình thành và phát triển kỹ năng tự học ngay trong trường phổ thông, không chỉ tự học ở nhà sau bài lên lớp mà tự học ngay cả trên lớp dưới sự hướng dẫn của giáo viên. Với sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh dần hình thành kỹ năng tự nghiên cứu tài liệu, kỹ năng xử lý tài liệu, kỹ năng làm việc với sách giáo khoa, kỹ năng xử lý khi tiếp nhận một tài liệu mới, kiến thức mới, kỹ năng tự tìm tòi và củng cố kiến thức cũng như nâng cao trình độ của mình…Điều này giúp cho tư duy của học sinh phát triển và trình độ của các em cũng không ngừng được nâng cao. Điều này được khẳng định rõ trong Nghị quyết hội nghị lần thứ IV Ban chấp hành Trung Ương Đảng Cộng Sản Việt Nam (khóa VII, năm 1993): “Về phương pháp giáo dục phải khuyến khích tự học, phải áp dụng những phương pháp giáo dục hiện đại để bồi dưỡng cho học sinh năng lực tư duy sang tạo, năng lực giải quyết vấn đề”. Nghị quyết hội nghị lần thứ II Ban chấp hành Trung Ương Đảng Cộng Sản Việt Nam (khóa VIII, năm 1997) khẳng định: “phải đổi mới phương pháp đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học. Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học, bảo đảm thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh”. Chính vì những lí do trên, với tư cách là một người giáo viên tôi nhận thấy cần khuyến khích khả năng tự học của học sinh. Người giáo viên cần dạy cho học sinh phương pháp và kỹ năng tự học để các em có phương pháp học tập và làm việc tích cực, phù hợp với sự phát triển không ngừng của khoa học, của tri thức và của xã hội ngày nay. Bên cạnh đó, xét về phương diện xã hội thì trước sự bùng nổ của thông tin, khoa học kĩ thuật và công nghệ thì lượng kiến thức cập nhật ngày càng nhiều. Nội dung kiến thức không ngừng đổi mới đòi hỏi không chỉ học sinh mà cả giáo viên phải không ngừng nghiên cứu, học tập, cập nhật kiến thức. Giáo viên phải là người đi tiên phong trong việc tìm kiếm tri thức mới, mở rộng và hoàn thiện kiến thức đông thời
  • 12. hướng dẫn học sinh tự lực học tập để củng cố kiến thức nền tảng và mở rộng kiến thức, cập nhật thông tin. Hiện nay với sự bùng nổ của khoa học công nghệ và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin - đặc biệt là Internet, các website học tập ngày càng nhiều, càng đa dạng đã đóng góp rất nhiều trong công tác rèn luyện khả năng tự học cho học sinh, dẫn đến những thay đổi tích cực cả về nội dung lẫn phương pháp dạy và học. Đây thực sự trở thành cầu nối giữa giáo viên và giáo viên, giáo viên và học sinh và cả học sinh với học sinh. Trên các diễn đàn học tập, các website phục vụ học tập học sinh không chỉ củng cố được kiến thức mà còn mở rộng được tầm hiểu biết, có cái nhìn bao quát và sâu sắc về các vấn đề trong bài học cũng như trong thực tế. Các em có thể chia sẻ kiến thức lẫn nhau và thông qua đó học hỏi được nhiều thứ hơn, giải đáp được những thắc mắc và mở rộng tầm nhìn hơn. Không những thế, đây còn là nơi để giáo viên không ngừng cập nhật kiến thức, chia sẻ tài liệu không chỉ để giúp học sinh mở rộng kiến thức mà chính còn giúp bản thân mình hoàn thiện về phương pháp giảng dạy sao cho phù hợp với công cuộc đổi mới giáo dục như hiện nay hơn. Một lí do khác mà các website ngày càng được giáo viên và học sinh truy cập nhiều hơn là do tính tiện dụng của nó – các nguồn tài liệu, các bài tập tham khảo, các đề thi, hình thức luyện thi Đại học được đưa lên mạng ngày càng phong phú và đa dạng để giáo viên và học sinh có thể tham khảo, nghiên cứu mọi lúc mọi nơi. Tuy vậy, các website dành cho học sinh học
  • Related Search
    Similar documents
    View more
    We Need Your Support
    Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

    Thanks to everyone for your continued support.

    No, Thanks
    SAVE OUR EARTH

    We need your sign to support Project to invent "SMART AND CONTROLLABLE REFLECTIVE BALLOONS" to cover the Sun and Save Our Earth.

    More details...

    Sign Now!

    We are very appreciated for your Prompt Action!

    x