Điều kiện khí hậu đối với du lịch nghỉ dưỡng vùng nam bộ, HAY

Please download to get full document.

View again

of 142
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
 2
 
  Download luận văn thạc sĩ ngành địa lí học với đề tài: Đánh giá điều kiện sinh khí hậu đối với du lịch nghỉ dưỡng và du lịch chữa bệnh ở á vùng nam bộ, cho các bạn tham khảo
Share
Transcript
  • 1. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH TÔ HOÀNG KIA ĐÁNH GIÁ ĐIỀU KIỆN SINH KHÍ HẬU PHỤC VỤ CHO DU LỊCH NGHỈ DƯỠNG VÀ DU LỊCH CHỮA BỆNH Ở Á VÙNG NAM BỘ LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐỊA LÝ HỌC Thành phố Hồ Chí Minh 12-2012
  • 2. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH TÔ HOÀNG KIA ĐÁNH GIÁ ĐIỀU KIỆN SINH KHÍ HẬU PHỤC VỤ CHO DU LỊCH NGHỈ DƯỠNG VÀ DU LỊCH CHỮA BỆNH Ở Á VÙNG NAM BỘ Chuyên ngành: Địa lý học Mã số: 603195 LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐỊA LÝ HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS ĐẶNG VĂN PHAN Thành phố Hồ Chí Minh 12-2012
  • 3. LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan với Khoa Địa lý, Hội đồng khoa học Trường Đại học sư phạm Tp.Hồ Chí Minh, luận văn này hoàn toàn do tôi thực hiện trên cơ sở hướng dẫn của PGS.TS Đặng Văn Phan. Và nội dung của luận văn là công trình nghiên cứu của tôi, không có sự sao chép bất kì luận văn, luận án hay đề án khác. Nếu có sai phạm, tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm. Tp.Hồ Chí Minh ngày 27 tháng 10 năm 2012 Người cam đoan TÔ HOÀNG KIA
  • 4. MỤC LỤC MỞ ĐẦU ...............................................................................................................................1 1. Tính cấp thiết của đề tài...............................................................................................1 2. Lịch sử các vấn đề nghiên cứu....................................................................................4 3. Mục đích và nhiệm vụ của đề tài.................................................................................6 4. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu .................................................................................6 5. Các quan điểm và phương pháp nghiên cứu .............................................................7 6. Những đóng góp của luận văn.....................................................................................9 7. Cấu trúc của luận văn..................................................................................................9 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ SINH KHÍ HẬU, DU LỊCH NGHỈ DƯỠNG, DU LỊCH CHỮA BỆNH. .................................................................11 1.1. TÀI NGUYÊN KHÍ HẬU DU LỊCH.................................................................11 1.2. SINH KHÍ HẬU VÀ SINH KHÍ HẬU SỨC KHỎE CON NGƯỜI...............13 1.2.1. Khái niệm về SKH .......................................................................................13 1.2.2. Sinh khí hậu sức khỏe con người................................................................14 1.2.3. Ảnh hưởng của các yếu tố khí hậu, thời tiết đối với cơ thể người...........15 1.2.4. Các chỉ tiêu đánh giá điều kiện SKH .........................................................37 1.3. DU LỊCH..............................................................................................................40 1.3.1. Khái niệm......................................................................................................40 1.3.2. Các loại hình du lịch....................................................................................41 1.3.3. Du lịch nghỉ dưỡng và du lịch chữa bệnh..................................................42 CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ ĐIỀU KIỆN SKH ĐỐI VỚI DU LỊCH NGHỈ DƯỠNG VÀ DU LỊCH CHỮA BỆNH Ở Á VÙNG NAM BỘ.............................................................44 2.1. tổng quan về á vùng nam bộ.....................................................................................44 2.1.1Tổng quan về á vùng du lịch Nam Bộ .................................................................46 2.1.2. Các yếu tố khí hậu của Á vùng du lịch Nam Bộ...........................................54
  • 5. 2.2. đánh giá điều kiện skh tổng hợp phục vụ cho dlnd và dlcb á vùng nam bộ bằng các chỉ số di và rsi ..................................................................................................................70 2.1.3. Cơ sở dữ liệu để tính toán các chỉ số SKH........................................................70 2.2.2. Đánh giá DI và RSI đối với DLND và DLCB vùng Nam Bộ.........................70 CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP ĐỂ KHAI THÁC HIỆU QUẢ DU LỊCH Ở Á VÙNG NAM BỘ DỰA VÀO ĐIỀU KIỆN SKH..........................................91 3.1. Định hướng ...........................................................................................................91 3.1.1. Theo định hướng chung của cả nước.............................................................91 3.1.2. Theo định hướng của á vùng .........................................................................92 3.1.3. Dựa trên kết quả tính toán SKH ....................................................................98 3.1. Giải pháp sử dụng điều kiện SKH để phát triển du lịch nghỉ dưỡng và chữa bệnh ở á vùng Nam Bộ.................................................................................................................110 KẾT LUẬN & KIẾN NGHỊ..............................................................................................112 TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................................................115 PHỤ LỤC ..........................................................................................................................117
  • 6. DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT 1. SKH: sinh khí hậu 2. DLND: du lịch nghỉ dưỡng 3. DLCB: du lịch chữa bệnh 4. ĐNB: Đông Nam Bộ 5. ĐBSCL: Đồng bằng sông Cửu Long 6. DI (discomfort index): chỉ số bất tiện nghi 7. RSI (Relative Strain Index): chỉ số căng thẳng tương đối
  • 7. DANH MỤC BẢNG Trang 1. Bảng 1.1: Một số giới hạn sinh lí liên quan đến nhiệt độ ....................................18 2. Bảng 1.2: Nhiệt trở chung của bộ quần áo............................................................22 3. Bảng 1.3: Tổng hợp phân loại ảnh hưởng của độ ẩm ...........................................24 4. Bảng 1.4: Phản ứng của cơ thể với tốc độ gió ......................................................24 5. Bảng 1.5: Bảng phân loại khí hậu tốt xấu đối với sức khỏe .................................25 6. Bảng 1.6: Chỉ tiêu sinh học đối với con người .....................................................35 7. Bảng 1.7: Mức cảm giác nhiệt của con người.......................................................36 8. Bảng 1.8: Giá trị về giới hạn của các tác động khác nhau của chỉ số RSI............38 9. Bảng 2.1: Danh sách các trạm khí tượng, khí hậu ................................................43 10. Bảng 2.2: Tổng hợp đánh giá tài nguyên khí hậu tiểu vùng ĐNB du lịch tham quan, tắm biển, nghỉ dưỡng và chữa bệnh ....................................43 11. Bảng 2.3: Tổng hợp đánh giá tài nguyên khí hậu vùng ĐNB du lịch tham quan, tắm biển, nghỉ dưỡng và chữa bệnh .....................................44 12. Bảng 2.4: Thời gian hoạt động của một số loại thời tiết gây trở ngại đến phát triển du lịch ở một số khu vực của Việt Nam.......................................44 13. Bảng 2.5: So sánh các điều kiện SKH của các địa phương ở 2 tiểu vùng..........44 14. Bảng 2.6: Lượng mây trung bình tháng và năm .................................................53 15. Bảng 2.7: Số giờ nắng trung bình tháng và năm.................................................54 16. Bảng 2.8: Nhiệt độ trung bình tháng và năm......................................................56 17. Bảng 2.9: Biên độ nhiệt ngày đêm của trung bình tháng và năm.......................57 18. Bảng 2.10: Độ ẩm trung bình tháng và năm .......................................................59 19. Bảng 2.11: Lượng mưa trung bình tháng và năm ...............................................60 20. Bảng 2.12: Số ngày có mưa trung bình tháng và năm........................................61 21. Bảng 2.13: Tốc độ gió trung bình tháng và năm.................................................63
  • 8. 22. Bảng 2.14: Số ngày sương mù trung bình tháng và năm....................................64 23. Bảng 2.15: Số ngày dông trung bình tháng và năm............................................65 24. Bảng 2.16: Thời gian hoạt động của một số loại thời tiết gây trở ngại đến phát triển du lịch ở một số khu vực của Việt Nam ...................................................66 25. Bảng 2.17: Đánh giá tài nguyên khí hậu đối với hoạt động DLND và CB ở vùng Nam Bộ..................................................................................67 25.Bảng 2.18: Kết quả tính toán DI trung bình 5 năm (2007-2011).........................69 26. Bảng 2.19: Tổng hợp đánh giá điều kiện DI á vùng Nam Bộ phục vụ cho DLND và DLCB...................................................................................74 27. Bảng 2.20: Kết quả tính toán RSI trung bình 5 năm (2007-2011)......................75 28. Bảng 2.21: Tổng hợp đánh giá điều kiện SKH tổng hợp RSI á vùng Nam Bộ phục vụ cho DLND và DLCB...................................................................................82 29. Bảng 2.22: Kết quả đánh giá điều kiện SKH cho DL và ND bằng phương pháp thang điểm có trọng số........................................................................85
  • 9. DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ Trang 1. Hình 1.1: Sơ đồ về SKH........................................................................................13 2. Hình 1.2: Bức xạ Mặt trời đến Trái Đất ...............................................................14 3. Hình 2.1: Lược đồ á vùng Nam Bộ.......................................................................42 4. Hình 2.2: Lược đồ các trạm khí tượng khảo sát trong luận văn ...........................44 5. Hình 2.3: Biểu đồ thể hiện mức DI trung bình 5 năm (2007-2011) của tiểu vùng ĐNB....................................................................................................70 6. Hình 2.4: Biểu đồ thể hiện mức DI trung bình 5 năm (2007-2011) của các địa phương vùng ĐBSCL.............................................................................72 7. Hình 2.5: Biểu đồ thể hiện mức RSI trung bình 5 năm (2007-2011) của các địa phương vùng ĐNB .................................................................................76 8. Hình 2.6: Biểu đồ thể hiện mức RSI trung bình 5 năm (2007-2011) của các địa phương vùng ĐBSCL.............................................................................79 9. Hình 2.7: Lược đồ SKH á vùng du lịch Nam Bộ..................................................88
  • 10. 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Khí hậu là yếu tố gắn liền với lịch sử phát triển của Trái Đất và nó tác động đến tất cả các lĩnh vực sản xuất cũng như đời sống con người. Thật vậy, ở những vùng địa lý khác nhau thì hình thành các dạng địa hình, các loại đất, chế độ thủy văn hay các thảm thực vật khác nhau và điển hình cho từng vùng. Tại sao lại như vậy? Tất cả đều do một yếu tố gây ra: đó là khí hậu. Và trong quá trình phát triển của xã hội loài người, thì những nơi có điều kiện tự nhiên thuận lợi nhất là những nơi có điều kiện khí hậu ôn hòa, không quá khắc nghiệt chính là những nơi con người tập trung đông nhất. Xã hội loài người đã và đang trải qua các nền văn minh: nông nghiệp, công nghiệp và bây giờ là nền văn minh hậu công nghiệp với sự phát triển vũ bão của khoa học công nghệ. Tuy nhiên, dù là nền văn minh nào đi nữa, con người và xã hội loài người cũng không thể tách rời và không chịu tác động của các yếu tố khí tượng khí hậu (mây, mưa, nắng,…). Vì con người của chúng ta cần phải thở,… nông nghiệp thì cần có nắng, mưa,…công nghiệp thì cần có nước để làm dung môi,…ngay cả trong kiến trúc xây dựng thì ở mỗi vùng miền địa lý khác nhau cũng có các kiểu kiến trúc khác nhau do tác động của yếu tố khí hậu. Chính vì sự tác động và tầm ảnh hưởng quan trọng của khí hậu như vậy, mà từ lâu nay khí hậu vẫn luôn là yếu tố được quan tâm nghiên cứu, từ nông dân cho đến các nhà khoa học. Nếu trước đây việc nghiên cứu khí hậu chưa có sự gắn kết với việc nghiên cứu mối liên hệ giữa khí hậu với các cơ thể sống, thì ngày nay, việc xem xét tác động khí hậu đến đời sống con người và các hoạt động sản xuất, các nhà khoa học thường kết hợp với quan điểm sinh thái. Chính sự kết hợp này, đã làm cho việc nghiên cứu khí hậu được toàn diện và đầy đủ hơn, thiết thực và cụ thể hơn, mang đậm tính sinh thái hơn và phục vụ trực tiếp cho những mục đích chuyên sâu.
  • 11. 2 Nói một cách ngắn gọn nghiên cứu khí hậu ứng dụng trên quan điểm sinh thái học chính là nghiên cứu sinh khí hậu (bioclimate). Trong quá trình phát triển của xã hội loài người, con người đã từng bước làm nên những ngôi nhà từ thô sơ đến phức tạp để chống lại những điều kiện bất lợi của thời tiết và thoả mãn nhu cầu sống ngày càng cao. Từ đó, dẫn đến việc xuất hiện các loại hình nhà khác nhau trên những khu vực có điều kiện khí hậu khác nhau. Đặc biệt, các loại hình nhà này đã không ngừng được cải tiến, biến đổi và hoàn thiện để (thích nghi) tận dụng tối đa những thuận lợi, hạn chế đến mức thấp nhất những bất lợi của điều kiện khí hậu, thời tiết khu vực mà con người sinh sống. Ngày nay, việc nghiên cứu mối quan hệ giữa kiến trúc, khí hậu và con người vẫn đang được các kiến trúc sư tiếp tục nghiên cứu, tìm tòi nhằm thiết kế và xây dựng nên những công trình kiến trúc hiện đại và giàu bản sắc dân tộc. Các công trình này phải vừa thoả mãn được nhu cầu của con người vừa tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường,… thể hiện qua các xu hướng kiến trúc tiêu biểu hiện nay như Kiến trúc có hiệu quả năng lượng (Energy efficient building), Kiến trúc bền vững (Sustainable Architecture), Kiến trúc xanh (Green Architecture),… Hạt nhân của các xu hướng này chính là Kiến trúc Sinh Khí hậu (Bioclimatic Architecture). Còn trong nông nghiệp, thì thể hiện rõ nhất trong bài thơ “Đi Cấy”: ….Trông trời, trông đất, trông mây; Trông mưa, trông nắng, trông ngày, trông đêm….Như vậy, trong nông nghiệp thì yếu tố khí hậu càng đóng quan trò quan trọng, mang tính quyết định thời vụ, năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Hoạt động du lịch thì sự ảnh hưởng của yếu tố khí hậu cũng là rất lớn, nhất là đối với các loại hình du lịch nghỉ dưỡng, tắm biển, du lịch chữa bệnh,… Và một mối quan hệ không thể tách rời, đó chính là diễn biến thời tiết với sức khỏe cũng như tâm trạng tâm lý con người. Những điều kiện thời tiết diễn biến khác nhau, có thể gây nên những biến đổi sinh lý trong cơ thể người ta khác nhau.
  • 12. 3 Điều này ngay từ thời xa xưa con người đã nhận ra và ngày nay đã được khoa học chứng minh. Ngày nay y học đã chứng minh sự thay đổi thời tiết có thể kích thích hàng loạt người gây ra những ảnh hưởng đến tuần hoàn máu ở não, nhức đầu, đau lưng, nhức xương, mệt mỏi, đau nhói vùng tim. Ở những người đứng tuổi có bệnh mạn tính thì thời tiết thay đổi làm cho tình trạng bệnh tăng lên. Các công trình nghiên cứu trên thế giới 100 năm gần đây cho thấy có sự liên quan giữa thời tiết nóng bức với sự gia tăng các loại tội phạm hình sự. Con người ta trở nên hung hăng hơn khi thời tiết quá nóng. Còn ở Mỹ, một số nhà khoa học nước này nhận xét: sự chuyển mùa, thay đổi thời tiết có thể ảnh hưởng đến tâm lý, đến hành vi cư xử của hơn 27% dân Mỹ. Ngoài những ảnh hưởng không tốt đối với sức khỏe, tâm trạng và tâm lý con người như trên, khí hậu còn có một số tác dụng có thể chữa một số bệnh như: diệt khuẩn trên da,….Và chính điều này đã thôi thúc các nhà y học nghiên cứu ứng dụng của khí hậu vào việc chữa một số bệnh. Như vậy, khí hậu ảnh hưởng đến tất cả các hoạt động sản xuất từ nông nghiệp, công nghiệp cho đến hoạt động du lịch, y tế,….Việc nghiên cứu sinh khí hậu trong các lĩnh vực sản xuất cũng như sinh khí hậu người hiện nay rất được quan tâm. Đã có nhiều bài báo, nhiều quyển sách viết về sinh khí hậu phục vụ trong nông nghiệp, công nghiệp, du lịch, mối quan hệ giữa khí hậu với vấn đề lao động,….hay những đề tài về sinh khí hậu của một quốc gia, sinh khí hậu Việt Nam, sinh khí hậu vùng biển,….Tuy nhiên, sinh khí hậu từng vùng của Việt Nam thì chưa được nghiên cứu một cách cụ thể, đặc biệt là sinh khí hậu đối với du lịch nghỉ dưỡng và du lịch chữa bệnh (sinh khí hậu người). Nhận thấy, đây là một hướng đề tài khá mới mẻ ở Việt Nam và khá hay, có tính ứng dụng thực tiễn cao, nhưng với khả năng cũng như thời gian có hạn, tôi chọn đề tài: ĐÁNH GIÁ ĐIỀU KIỆN SINH KHÍ HẬU ĐỐI VỚI DU LỊCH NGHỈ DƯỠNG VÀ DU LỊCH CHỮA BỆNH Ở Á VÙNG NAM BỘ.
  • 13. 4 2. Lịch sử các vấn đề nghiên cứu Sinh khí hậu đã được các nhà khoa học các nước trên thế giới nghiên cứu từ rất lâu. Còn ở Việt Nam thì đây là lĩnh vực khá mới mẻ, còn non trẻ; tuy vậy, việc nghiên cứu sinh khí hậu ứng dụng cũng đã được nghiên cứu khá đầy đủ và trong nhiều lĩnh vực. a. Trên thế giới - Cơ sở sinh khí hậu phục vụ cho du lịch nghỉ dưỡng – điển hình ở Ba Lan của Giáo sư Krzysztof Blazejczyk, Khoa Địa lý và nghiên cứu vùng thuộc đại học Warsaw, Ba Lan. Bài báo nói về sự đánh giá của tác giả đối với tài nguyên sinh khí hậu đối với việc nghỉ dưỡng ở Ba Lan. Tác giả đưa ra các tiêu chuẩn về các thành phần trong khí quyển đối với việc chăm sóc sức khỏe của người Ba Lan, cũng như bảng phân loại thời tiết nhiệt sinh học. - Sự so sánh đơn giản về điều kiện sinh khí hậu người trong thời kì nóng/lạnh ở một số thành phố của Mexico của A.Têjêda-Martinez (Đại học Veracruzana) và O.R.Garcia-Cueto (Đại học Autónama de Baja). Để so sánh sinh khí hậu giữa các thành phố, 2 tác giả đưa ra 4 chỉ số: DI (Discomfort Index - chỉ số bất tiện nghi), ET (Effective temperature – Nhiệt độ phù hợp), I (Enthalpy Index – chỉ số bức xạ nhiệt), và HIS (Heat Strain index – chỉ số nhiệt căng thẳng). Trên cơ sở tính toán các chỉ số trên, so sánh các chỉ số này giữa 2 thành phố, trong 2 thời kì nóng/ lạnh, các tác giả đã đưa ra kết luận về sự thuận lợi và khó khăn của sinh khí hậu giữa các thành phố của Mexico. b. Ở Việt Nam - Trong sách Địa lý du lịch Việt Nam do PGS.TS Nguyễn Minh Tuệ (chủ biên) và những người khác, cũng có đưa ra các chỉ số sinh khí hậu người nhưng chưa đưa ra kết quả nghiên cứu sinh khí hậu người đối với hoạt động du lịch của từng vùng cụ thể. - Một nghiên cứu khá đầy đủ và là tài liệu tham khảo rất quan trọng về SKH, đó là Giáo trình cơ sở SKH của PGS.TS.Nguyễn Khanh Vân. Tác giả đã trình bày
  • 14. 5 một cách khái quát nhất về SKH thảm thực vật tự nhiên, SKH vật nuôi và SKH người, cũng như mối quan hệ giữa SKH với các khoa học khác. - Nguyễn Khanh Vân ngoài Luận án Tiến sĩ “ Phân loại SKH thảm thực vật tự nhiên Việt Nam (trên cơ sở nguồn gốc phát sinh)”, 1993 – Liên Bang Nga, cùng những người khác cũng thực hiện các đề tài về SKH như: Đánh giá điều kiện SKH phục vụ công tác điều dưỡng ở miền núi Việt Nam (năm 1995 – Đề tài cấp Viện Địa lý); Điều kiện SKH hậu dải ven biển Việt Nam (1998); Cơ sở khoa học và ý nghĩa thực tiễn của việc xây dựng bản đồ SKH ở Việt Nam (1991); Xây dựng bản đồ SKH Việt Nam tỉ lệ 1:1.000.000 (1992); Sử dụng hợp lý tài nguyên SKH cho phát triển sản xuất và cho dân sinh, du lịch vùng hồ Hòa Bình (1993); Nghiên cứu sinh khí hậu người phục vụ du lịch, nghỉ dưỡng và dân sinh ở Việt Nam (2000); Classification and assessment of bioclimatic conditions for tourism, health resort and some weather therapies in Viet Nam (2008). Gần đây nhất, Nguyễn Khanh Vân-Hoàng Bắc và Hoàng Thị Kiều Oanh đã thực hiện bài báo: Nghiên cứu đánh giá điều kiện sinh khí hậu phục vụ phát triển du lịch các khu vực biển - đảo bờ đông và bờ tây vùng Nam Bộ Việt Nam; bài báo này các tác giả một mặt đánh giá các tác động riêng rẽ của các yếu tố khí hậu đến sức khỏe con người, mặt khác sử dụng các chỉ số SKH tổng hợp. Qua bài báo, các tác giả đã chỉ ra sự khác biệt về một số điều kiện SKH giữa bờ đông (Vũng Tàu, Côn Đảo) và bờ tây (Rạch Giá, Phú Quốc), chỉ sự khác biệt đó đã ảnh hưởng tới tính mùa vụ có khác nhau của hoạt động du lịch của bờ đông – tây của Nam Bộ. - Bài báo khoa học: Đánh giá tài nguyên SKH phục vụ phát triển du lịch tỉnh Thừa Thiên – Huế của Nguyễn Thám và Nguyễn Hoàng Sơn, đánh giá SKH phục vụ du lịch ở Thừa Thiên – Huế và trong bài báo này 2 tác giả sử dụng Chỉ số bất tiện nghi – DI, để đánh g
  • Related Search
    Similar documents
    View more
    We Need Your Support
    Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

    Thanks to everyone for your continued support.

    No, Thanks
    SAVE OUR EARTH

    We need your sign to support Project to invent "SMART AND CONTROLLABLE REFLECTIVE BALLOONS" to cover the Sun and Save Our Earth.

    More details...

    Sign Now!

    We are very appreciated for your Prompt Action!

    x