Please download to get full document.

View again

All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
 4
 
  Eminalp MALKOÇ
Share
Transcript
    109   Avrasya İ ncelemeleri Dergisi - Journal of Eurasian Studies (AV İ D), V/1 (2016), 109-145. Geli ş  Tarihi/Received: 29.11.2016 Kabul Tarihi/Accepted: 03.03.2017 20. YÜZYILIN İ K  İ NC İ  YARISINDA TÜRK  İ YE İ LE H İ ND İ STAN’IN S İ YAS İ   İ L İŞ K  İ LER  İ   Eminalp MALKOÇ    Öz Türk-Hint ili ş kileri, oldukça uzun bir geçmi ş e dayanmaktad õ r. Türklerin Hindistan’a yönelmeleri, yeni bir tarihesmesel sayfa açm õ ş  ve taraflar  õ n ili ş kileri, tarihi, kültürel, dini, siyasi alanlara dayanan boyutlar  õ yla günümüze kadar sürmü ş tür. Hindistan’ õ n 1947 y õ l õ nda ba ğ õ ms õ zla ş mas õ n õ n ard õ ndan Türk-Hint ili ş kileri mesafeli bir seyir takip etmi ş tir. Türkiye’nin Hindistan’ õ n ba ş õ n õ  çekti ğ i Ba ğ lant õ s õ zlar Hareketi’ne so ğ uk bakmas õ , bu ülkede Türkiye hakk  õ nda kal õ c õ  bir iz  b õ rak  õ rken Türkiye’nin Pakistan ile olan temaslar  õ  da taraflar aras õ ndaki ili ş kileri olumsuz yönde etkileyecekti. Bunlara ra ğ men iki ülkenin yak  õ nla ş mas õ  yönünde  politik aç õ dan çe ş itli geli ş meler ya ş anm õ ş t õ . Taraflar aras õ nda 1952’de bir dostluk anla ş mas õ  yürürlü ğ e girmi ş ti. Öte yandan Hindistan Parlamentosu’nun 1952 sonlar  õ ndaki daveti üzerine, 1953’ün ilk aylar  õ nda TBMM temsilcilerinin Hindistan gezisi gerçekle ş mi ş ti. 1960 May õ s’ õ nda Hindistan Ba ş  bakan õ  Jawaharlal Nehru, Türkiye’yi ziyaret etmi ş ti. 1960’l õ  y õ llar  õ n ortalar  õ ndan itibaren gerek Cumhuriyet Senatosu’nda gerekse TBMM’nde iki ülkenin i ş  birli ğ i çizgisinde Parlamentolararas õ  Türk-Hindistan Dostluk Gruplar  õ  kurulmu ş tu. Ba ş  bakan Turgut Özal’ õ n 1986 y õ l õ ndaki resmi ziyaretiyle ili ş kiler ivme kazanm õ ş t õ . Ard õ ndan Hindistan D õ ş i ş leri Bakanl õ ğ õ  Genel Sekreteri T.S.K. Menon’un 1987’de gerçekle ş tirdi ğ i Türkiye gezisi, ülkeler aras õ nda gelece ğ e dönük olumlu bir atmosfer olu ş turacakt õ . 1980’li y õ llar da oldu ğ u gibi 1990’larda ve 2000 y õ l õ nda da cumhurba ş kanl õ ğ õ  ve ba ş  bakanl õ k seviyesindeki kar  ş õ l õ kl õ  ziyaretlerle ili ş kiler güçlendirilmeye çal õ ş õ ld õ . Sonuç itibariyle iki ülke tarihsel ve kültürel aç õ lardan geçmi ş te uzun bir temas sürecine sahip olmalar  õ na ra ğ men, Türk-Hint ili ş kileri Hindistan’ õ n ba ğ õ ms õ zla ş mas õ ndan 2000 y õ l õ na kadar, özellikle 1980’li ve 1990 y õ llarda siyasal aç õ dan geli ş mekle birlikte beklenen düzeye ula ş amam õ ş t õ r. Bu çal õ ş ma TBMM Tutanak Dergisi, ar  ş iv kaynaklar  õ , süreli yay õ nlar ve ara ş t õ rma eserlerine dayanarak, ba ğ õ ms õ z Hindistan’ õ n kurulu ş undan itibaren Türk-Hint ili ş kilerinin siyasi boyutlar  õ yla ayd õ nlat õ lmas õ na katk  õ da bulunmay õ  amaçlamaktad õ r.   Makalenin yazar  õ  taraf  õ ndan “Geçmi ş ten Günümüze Türkiye-Hindistan İ li ş kileri Uluslararas õ  Sempozyumu (Yeni Delhi, 26-27 Mart 2015)”nda “20. Yüzy õ l õ n İ kinci Yar  õ s õ nda Türk-Hint İ li ş kileri ve Türkiye-Hindistan Kültür Cemiyeti” ba ş l õ kl õ  bir sunum yap õ lm õ ş ; gerek Türk Tarih Kurumu’na gönderilen 24 Temmuz 2014 tarihli tam bildiri metni gerekse Yeni Delhi’deki sunumla Türkiye-Hindistan Kültür Cemiyeti ilk kez akademik platforma ta ş õ nm õ ş t õ r. Bu makale söz konusu  bildirinin bir bölümünün yeniden de ğ erlendirilmesiyle üretilmi ş tir.    Dr., İ stanbul Teknik Üniversitesi/Istanbul Technical University, malkocem@itu.edu.tr.   20. Yüzy õ l õ n İ kinci Yar  õ s õ nda Türkiye ile Hindistan’ õ n Siyasi İ li ş kileri 110   Anahtar Kelimeler:  Hindistan, Türkiye, Parlamentolararas õ  Türk-Hindistan Dostluk Gruplar  õ , Türk-Hint İ li ş kileri. Abstract Political Relations of Turkey and India in the Second Half of the 20 th  Century  Turkish-Indian relations have a very long history. Turks’ turn to India opened a new historical page and the relations of the two parties have continued until today with their historical, cultural, religious and political aspects. After India  became independent in 1947, Turkish-Indian relations have followed a distant course. While Turkey’s negative reaction towards The Non-Aligned Movement (NAM) spearheaded by India left a permanent mark about Turkey in this country, Turkey’s relations with Pakistan also affected the relations with India negatively. In spite of these issues, there were several political developments towards the convergence of the two countries. A treaty of friendship between the two nations entered into force in 1952. On the other hand, upon the invitation of the Indian Parliament in late 1952, Indian trip of the representatives of Turkish Parliament was realized in the first months of 1953. In May 1960, the Indian President Jawaharlal  Nehru visited Turkey. Moreover, starting in mid-1960s, Inter-Parliamentary Indo-Turkish Amity Groups in line with the collaboration of the two countries were founded both at the Republican Senate and at the Grand National Assembly of Turkey. Relations gained momentum with the official visit of Prime Minister Turgut Özal in 1986. Then the visit of General Secretary of Indian Ministry of Foreign Affairs T.S.K. Menon to Turkey in 1987 created a positive atmosphere for the future between the countries. Like in 1980s, there were also attempts to strengthen the relations with mutual visits at the level of presidency and prime ministry in 1990s and 2000. Consequently, despite the fact that both countries had a long process of contact in terms of history and culture, Turco-Indian relations, which politically developed from the independence of India until the year 2000 (particularly in 1980s and 1990s), could not reach the expected level. This study aims to contribute to the elucidation of the Turkish-Indian relations with all their  political dimensions since the foundation of independent India on the basis of Turkish Parliament Minutes Journal, archival sources, periodicals and research works. Keywords:  India, Turkey, Inter-Parliamentary Indo-Turkish Amity Groups, Turkish-Indian Relations. Giri ş   Türklerin Hindistan’a yönelmeleri, bu co ğ rafyada yeni bir tarihsel sayfa açt õ ğ õ  gibi Türk-Hint ili ş kilerini de oldukça uzun bir geçmi ş e dayand õ rm õ ş t õ r. İ slam öncesinde Saka, Ku ş an, Akhun ve Türk Ş ahiler bu co ğ rafyada varl õ k göstermi ş lerdi. İ slam sonras õ nda 1000-1027 y õ llar  õ  aras õ nda Hindistan’a 17 sefer düzenleyen Gazneli Mahmut ve onun Hindistan’a geli ş i, Hindular  õ n zihninde derin izler b õ rakm õ ş t õ . Hindistan tarihindeki gerçek dönüm noktas õ  ise Gaznelilerin seferlerinden yakla ş õ k 150 y õ l sonra ikinci bir Türk dalgas õ yla; Gur Sultan õ  Muhammet’in Türk- İ slam yönetiminin temelini atmas õ yla ortaya ç õ km õ ş t õ . Türklerin bu co ğ rafyaya geli ş leri, Hint halk  õ n õ n siyaset ve tarihinde yayg õ n ve  20. Yüzy õ l õ n İ kinci Yar  õ s õ nda Türkiye ile Hindistan’ õ n Siyasi İ li ş kileri 111   derin etkiler ortaya ç õ kararak bir k  õ r  õ lma noktas õ n õ  olu ş turmu ş tu. Bu geli ş me, Hindistan tarihinde ortaça ğ õ n ba ş lang õ c õ  olarak kabul edilecekti 1 . Türklerin Hindistan’a yönelik ilgi ve etkileri 2 , Osmanl õ   İ mparatorlu ğ u devrinde de sürmü ş tü 3 . Özellikle Had õ m Süleyman Pa ş a, Piri Reis, Murat Reis ve Seydi Ali Reis gibi seçkin Osmanl õ  denizcilerinin Hint Okyanusu’ndaki faaliyetleri bu ilginin bir göstergesiydi 4 . Ş ah Cihan’ õ n saltanat y õ llar  õ na denk dü ş en IV. Murat ve IV. Mehmet dönemlerinde Osmanl õ larla Babürlüler aras õ nda diplomatik temaslar ya ş anm õ ş 5 ; taraflar  õ n ili ş kileri kar  ş õ l õ kl õ  -ancak s õ n õ rl õ  kalan- giri ş imler arac õ l õ ğ õ yla 18. yüzy õ l ortalar  õ na kadar 1  Neslihan Durak, “Hindistan’a Kuzeyden Yap õ lan Seferler”, , İ nönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dal õ  Bas õ lmam õ ş  Doktora Tezi, Malatya 1999, s. 4-7; S. A. H. Haqqi, The Turkish Impact on India the First Phase, 1206-1414/Hindistan’daki Türk Tesiri İ lk Dönem: 1206-1414 , (çev. Yulu ğ  Tekin Kurat), ODTÜ Asya-Afrika Ara ş t õ rmalar  õ  Grubu, Ankara 1984, s. 22-24, 36-41; Erdo ğ an Merçil, “Gazneliler ve Hindistan”, Tarihte Türk-Hint İ li ş kileri Sempozyumu, Symposium on Turco-Indian Relations, Bildiriler , Türk Tarih Kurumu (TTK) yay., Ankara 2006, s. 57-62; M. Hanefi Palab õ y õ k, “Gaznelilerin Hindistan Seferleri”, EKEV Akademi Dergisi , c. XXXII, (Yaz 2007), s. 139-152; M.Hanefi Palab õ y õ k, “Hindistan Tarihinde Gazneli Türk Hakimiyeti”, Tarihte Türk-Hint İ li ş kileri Sempozyumu Bildirileri 25-28 Haziran 2007 , TTK yay., Ankara 2008, s. 95-99. Hindistan tarihi (ve Türk-Hint ili ş kileri) hakk  õ nda bkz.: Y. Hikmet Bayur, Hindistan Tarihi , 3 cilt, TTK yay., Ankara 1987; Azmi Özcan, “Hindistan/Tarih”, TDV İ slam Ansiklopedisi (D İ A) , c. XVIII, Türkiye Diyanet Vakf  õ  1998, s. 75-81. Hindistan’ õ n Türklerle (ve Türkistan ile) ilgisini ve iki co ğ rafya aras õ ndaki etkile ş imi, Milat’tan önceki devirlere indirgeyen çe ş itli çal õ ş ma ya da görü ş ler hakk  õ nda bkz.: Dursun Ali Akbulut, “ İ lkça ğ da So ğ dia ve Baktria ile Hindistan İ li ş kileri”, Tarihte Türk-Hint İ li ş kileri Sempozyumu, Symposium on Turco-Indian Relations, Bildiriler , TTK yay., Ankara 2006, s. 1-8; Neslihan Durak, “Hindistan’da Saka, Ku ş an ve Akhunlar”, Tarihte Türk-Hint İ li ş kileri Sempozyumu Bildirileri 25-28 Haziran 2007 , TTK yay., Ankara 2008, s. 139-144; Salim Cöhçe, “Türk İ stiklal Mücadelesi ve Hindistan”, Tarihte Türk-Hint İ li ş kileri Sempozyumu, Symposium on Turco-Indian Relations, Bildiriler , s. 128-129; Esin Kahya, “ İ lkça ğ da Hindistan-Türk Dü ş üncesi Aras õ ndaki İ li ş kiler”, Tarihte Türk-Hint İ li ş kileri Sempozyumu, Symposium on Turco-Indian Relations, Bildiriler , s. 257-273. Türk-Hint folklorik etkile ş imi hakk  õ nda bkz.: Fikret Türkmen, “Hint-Türk Folklor Etkile ş imi”, Tarihte Türk-Hint İ li ş kileri Sempozyumu, Symposium on Turco-Indian Relations, Bildiriler , s. 339-350. 2  Hindistan’da Türkler hakk  õ nda bkz.: Enver Konukçu, “Hindistan’daki Türk Devletleri”, Tarihte Türk-Hint İ li ş kileri Sempozyumu, Symposium on Turco-Indian Relations, Bildiriler , s. 63-71; Halis B õ y õ ktay, Timurlular Zaman õ nda Hindistan Türk İ mparatorlu ğ u , TTK yay., Ankara 1991, s. 115; Sadettin Gömeç, Hindistan’da Türk Hükümdarlar õ , Kültür Bakanl õ ğ õ  yay., Ankara 1990, s. 68; M. Hanefi Palab õ y õ k, “Hindistan Tarihinde ve Hint Kültüründe Müslüman Türkler”, EKEV Akademi Dergisi , c. XXXIII, (Güz 2007), s. 67-94. 3  Azmi Özcan, “Hindistan/Osmanl õ -Hindistan Münasebetleri”, D İ A , c. XVIII, Türkiye Diyanet Vakf  õ  1998, s. 81-84. 4  Abidin Daver, Türk Denizcili ğ i , Varo ğ lu yay., İ stanbul 1947, s. 41-46; Ertu ğ rul Önalp, “Had õ m Süleyman Pa ş a’n õ n 1538 Y õ l õ ndaki Hindistan Seferi”, OTAM (Ankara Üniversitesi Osmanl õ  Tarihi Ara ş t õ rma ve Uygulama Merkezi Dergisi) , c. XXIII, (2008), s. 195-239. 5  Azmi Özcan, “ Ş ah Cihan”, D İ A , c. XXXVIII, Türkiye Diyanet Vakf  õ  2010, s. 251-252.  20. Yüzy õ l õ n İ kinci Yar  õ s õ nda Türkiye ile Hindistan’ õ n Siyasi İ li ş kileri 112   geli ş tirilmeye çal õ ş õ lm õ ş t õ . Osmanl õ lar, 18. yüzy õ l sonuna kadar Güney Hindistan’daki Müslüman sultanl õ klarla da ili ş ki içinde bulunmu ş tu 6 . Bununla birlikte 15. yüzy õ l õ n son y õ llar  õ yla 16. yüzy õ l õ n hemen ba ş lar  õ nda Hint k  õ tas õ nda Avrupal õ lar  õ n etkisi görülmeye  ba ş lam õ ş  ve özellikle 18. yüzy õ ldan itibaren Hindistan, İ ngilizler taraf  õ ndan sömürgele ş tirilmi ş ti 7 . 19. yüzy õ l õ n ba ş lar  õ ndan itibaren İ ngilizlerin Hindistan’a hakim olmas õ , Hindulardan farkl õ  olarak ilk defa siyasi hakimiyetlerini kaybeden Hint Müslümanlar  õ  üzerinde derin bir etki yaratt õ . Bu sonuç, onlar  õ  en güçlü İ slam devleti durumundaki Osmanl õ lar ile yak  õ nla ş maya itmi ş ti 8 . Bu arada dini aç õ dan Osmanl õ  halifesine ba ğ l õ  olmalar  õ ndan dolay õ  93 Harbi, Trablusgarp ve Balkan Sava ş lar  õ  örne ğ inde görüldü ğ ü üzere Osmanl õ lar için yard õ m toplay õ  p gösteriler yapm õ ş lard õ 9 . Birinci Dünya Sava ş õ ’n õ n sonunda Osmanl õ  Devleti’nin kaderinin tart õ ş õ ld õ ğ õ  günlerde Hindistan Müslümanlar  õ  yo ğ un bir kampanya ile İ ngilizler’e bask  õ  yapmaya ba ş lad õ lar. Bu çerçevede olu ş turulan Hindistan Hilafet Hareketi, Hindu ve Müslüman bütün Hintliler in kat õ l õ m õ yla büyük bir milli dava halini alacakt õ . Bir taraftan Avrupa’ya heyetler gönderilerek Osmanl õ lar’ õ n hayatta kalma mücadelesi desteklenirken bir taraftan da pasif direni ş le İ ngiltere’ye  bask  õ  yap õ lm õ ş t õ 10 . 1894’te Hindistan’da kurulan ulema cemiyeti Nedvetü’l-Ulema mensuplar  õ , 6  Özcan, “Hindistan/Osmanl õ -Hindistan Münasebetleri”, s. 82-83. 7  J.M. Roberts, Dünya Tarihi, Tarih Öncesi Ça ğ lardan 18. Yüzy õ la , c. I, İ nk  õ lap Kitabevi, İ stanbul (2011), s. 442-446; Roberts, Dünya Tarihi  , 18. Yüzy õ l ve Sonras õ , c. II, İ nk  õ lap Kitabevi, İ stanbul 2011 , s. 631-640, 660, 802-809, 835-844; Y. Hikmet Bayur, Hindistan Tarihi , c. III (Nadir Ş ah Af  ş ar’ õ n Ak  õ n õ ndan Ba ğ õ ms õ zl õ k ve Cumhuriyete Kadar 1737-1949), TTK yay., , Ankara 1987 , s. 55-632; Özcan, “Hindistan/Tarih”, s. 77-78; Azmi Özcan, “ Ş ah Alem”, D İ A , c. XXXVIII, Türkiye Diyanet Vakf  õ  2010, s. 251; Azmi Özcan, “ İ ngiltere/ İ ngiliz Sömürgecili ğ i”, D İ A , c. XXII, Türkiye Diyanet Vakf  õ  2000, s. 299-302. Hindistan’ õ n İ ngilizler taraf  õ ndan sömürgele ş tirme sürecinde İ ngiliz Do ğ u Hindistan Ş irketi’nin rolü ve etkisi hakk  õ nda bkz.: Azmi Özcan, “ İ ngiliz Do ğ u Hindistan Ş irketi”, D İ A , c. XXII, Türkiye Diyanet Vakf  õ  2000, s. 294-295. 8  Özcan, “Hindistan/Tarih”, s. 78-79; Özcan, “Hindistan/Osmanl õ -Hindistan Münasebetleri”, s. 84. Hindistan’da İ ngiliz hakimiyetinin etkisi ve bu durum kar  ş õ s õ nda uleman õ n tavr  õ  hakk  õ nda bkz.: Azmi Özcan, “Hindistan’da İ ngiliz hâkimiyeti ve ulemân õ n tavr  õ ”, Divan İ lmi Ara ş t õ rmalar Dergisi , sy.17 2004/2, s. 103-115. 9  Özcan, “Hindistan/Osmanl õ -Hindistan Münasebetleri”, s. 84. Balkan Sava ş lar  õ  s õ ras õ nda Hindistan Müslümanlar  õ  ellerinden geldi ğ i ölçüde Osmanl õ  Devleti’ne yard õ m etmeye çal õ ş m õ ş lard õ . Önder Kocatürk, Osmanl õ - İ ngiliz İ li ş kileri’nin Dönüm Noktas õ  (1911-1914) , c. II (Sorunlar  õ  Çözme Çabalar  õ  ve İ li ş kilerin Kopmas õ  1913-1914), Bo ğ aziçi yay. İ stanbul 2013, s. 12-13, 24, 48, 69, 71. 10  Özcan, “Hindistan/Osmanl õ -Hindistan Münasebetleri”, s. 84.  20. Yüzy õ l õ n İ kinci Yar  õ s õ nda Türkiye ile Hindistan’ õ n Siyasi İ li ş kileri 113   Hindistan Hilafet Hareketi ve bununla do ğ rudan ba ğ lant õ l õ  Hindistan Hicret Hareketi s õ ras õ nda Osmanl õ  yanl õ s õ  böyle faaliyetlere aktif biçimde kat õ lm õ ş t õ 11 . Milli Mücadele y õ llar  õ nda Hindistan’dan Türkiye’ye mali destek sa ğ land õ ğ õ  gibi 12   bu mücadelenin ba ş ar  õ yla sonuçlanmas õ  co ş kuyla kar  ş õ lanm õ ş ; Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmas õ   İ slam aleminin kurtulu ş u say õ lm õ ş t õ . Ancak çok geçmeden Mart 1924’te hilafetin kald õ r  õ lmas õ   ş a ş k  õ nl õ ğ a sebep olmu ş  ve kabullenilmemi ş ti 13 . O günlere kadar ola ğ anüstü ko ş ullar  õ  içeren dönemlerde bile farkl õ  kanallardan beslenen Türk-Hint 11  Azmi Özcan, “Nedvetü’l-Ulemâ”, D İ A , c. XXXII, Türkiye Diyanet Vakf  õ  2006, s. 514-515. Hindistan’daki Hilafet ve Hicret Hareketleri hakk  õ nda bkz.: M. Naeem Qureshi, “Hindistan Hilafet Hareketi”, D İ A , c. XVIII, Türkiye Diyanet Vakf  õ  1998, s. 109-111; Azmi Özcan, “Hindistan Hicret Hareketi”, D İ A , c. XVIII, Türkiye Diyanet Vakf  õ  1998, s. 108-109. 12  Özcan, “Hindistan/Osmanl õ -Hindistan Münasebetleri”, s. 84; Aswini K. Mohapatra, “Bridge to Anatolia: An Overwiew of Indo-Turkish Relations”, The Turkish Yearbook of International Relations , sy.39 (2008), s. 164. Keskin, Hint Hilafet Komitesi’nden ve di ğ er yerlerden gelen yard õ m õ  toplam 1.035.608 Türk Liras õ /130.250 Pound olarak vermektedir. Mustafa Keskin, Hindistan Müslümanlar õ ’n õ n Milli Mücadele’de Türkiye’ye Yard õ mlar õ  (1919-1923) , Erciyes Üniversitesi yay. , Kayseri 1991 , s. 87-173. Salim Çöhce ise farkl õ  kalemleri gözeterek toplam yard õ m miktar  õ n õ n daha fazla oldu ğ unu belirtmektedir. Çöhce, a.g.b., s. 208-209. S.T. Wasti, fakir  bir ülkeden gönderilen yard õ m õ n 120.000 Pound oldu ğ unu yazmaktad õ r. Syed Tanvir Wasti, “The Circles of Maulana Mohamed Ali”, Middle Eastern Studies , c. XXXVIII/4, 2002, s. 51-62. Bu arada Kurtulu ş  Sava ş õ ’nda ş ehit olanlar  õ n dul ve yetimlerine da ğ õ t õ lmak üzere Hindistan’ õ n Madras ş ehrindeki Türkiye Dul ve Yetimlerine Yard õ m Komitesi Ba ş kan õ  Cemal Mehmet Sahip taraf  õ ndan gönderilen yakla ş õ k 4131 Pound (belgelere göre tam miktar “ 4131  İ  ngiliz liras õ  , 13  ş ilin 6 pens ”) 8 ilde da ğ õ t õ lm õ ş ; ilgili cetveller haz õ rlanarak 1929 yaz õ nda Riyaset-i Cumhur Umumi Katipli ğ i’ne gönderilmi ş ti. Konu hakk  õ ndaki birkaç y õ l geriye giden yaz õ ş malar 291 belge ve bir defterden olu ş maktad õ r. BCA , Fon Kodu: 030.10, Yer No:198.356.1. Madras’tan gelen yard õ mlarla ilgili bu  belgeler, Keskin’in çal õ ş mas õ nda de ğ erlendirilmi ş tir. Duman’ õ n makalesinde de söz konusu edilmi ş tir. Selçuk Duman, “Atatürk Dönemi Türkiye-Hindistan İ li ş kileri”, Turkish Studies , c. IX/4 (2014), s. 393-394 .   13  Özcan, “Hindistan/Osmanl õ -Hindistan Münasebetleri”, s. 84.
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks
SAVE OUR EARTH

We need your sign to support Project to invent "SMART AND CONTROLLABLE REFLECTIVE BALLOONS" to cover the Sun and Save Our Earth.

More details...

Sign Now!

We are very appreciated for your Prompt Action!

x