Δημήτρη Κεχαΐδη Δάφνες και Πικροδάφνες : Πέρα από την πολιτική κωμωδία

Please download to get full document.

View again

All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Share
Transcript
   ΔΑΦΝΕΣ ΚΑΙ ΠΙΚΡΟΔΑΦΝΕΣ     Πέρα από το χαρακτηρισμό «πολιτική κωμωδία»    Σκοπός και δομή της εργασίας    Η παρούσα εργασία φιλοδοξεί να εξυπηρετήσει ποικίλους σκοπούς. Από τη μία  να παρουσιάσει, συνοπτικά, τη ζωή του θεατρικού συγγραφέα Δημήτρη Κεχαΐδη, από την άλλη εστιάζοντας στο έργου του (μαζί με την Ελένη Χαβιαρά) «  Δάφνες και πικροδάφνες  », να αναδείξει κάποιες σταθερές επιλογές του δημιουργού ως προς τους ήρωες, τα θεματικά μοτίβα, τους χώρους δράσης κ.α.   Τελικός στόχος της εργασίας, ίσως και ο σημαντικότερος, είναι να δοθεί μια διαφορετική ερμηνευτική προσέγγιση στο συγκεκριμένο έργο: πλειάδα κριτικών αναφέρεται στις «  Δάφνες και πικροδάφνες  » ως «πολιτική κωμωδία» 1   και «σάτιρα των πολιτικών ηθών» 2 . Με την παρούσα εργασία θα γίνει προσπάθεια να ειδωθεί το έργο από μια άλλη σκοπιά: τη σκοπιά του έρωτα. Ενός έρωτα ανεκπλήρωτου και γι αυτό κινητοποιού, υπεύθυνου για την μετέπειτα εξέλιξη και των τεσσάρων πρωταγωνιστών. Ο έρωτας προς μια γυναικεία φιγούρα, η οποία ποτέ δεν εμφανίζεται αλλά μόνο αναφέρεται, δρα παρασκηνιακά και ρυθμίζει τις κινήσεις των ηρώων αλλά και την εξέλιξη της πλοκής.   Στο αρχικό κεφάλαιο της εργασίας, θα δοθεί το πορτραίτο του δημιουργού, του Δημήτρη Κεχαΐδη. Από τη γέννηση μέχρι   και το θάνατό του, εστιάζοντας στους σημαντικότερους σταθμούς της πορείας του, οι οποίοι φαίνεται να επηρέασαν τη δημιουργία του.   Στη συνέχεια, πλησιάζοντας περισσότερο στο θεματικό πυρήνα της εργασίας, αντικείμενο μελέτης θα αποτελέσει το ίδιο το έργο των Κεχαΐδη και Χαβιαρά, «  Δάφνες και πικροδάφνες  ». Διατρέχοντας τις μελέτες για το έργο, αλλά και τις κριτικές για τις διάφορες παραστάσεις του έργου, θα γίνει προσπάθεια για εξαγωγή κάποιων σταθερών θεματικών μοτίβων, τύπων ηρώων, χώρων   που συναντούμε καθώς   η πλοκή εξελίσσεται.   Το κεφάλαιο που ακολουθεί είναι και ο θεματικός πυρήνας της εργασίας αυτής. Το έργο ξεφεύγει από τον χαρακτηρισμό «πολιτική σάτιρα» και εξετάζεται από ένα διαφορετικό πρίσμα, εκείνο του έρωτα. Του ανεκπλήρωτου έρωτα προς το πρόσωπο της Νόρας.   1   Περσέας Αθηναίος, «Δάφνες και Πικροδάφνες», εφ. Ημερησία , 17.03.1994, Σπύρος Παγιατάκης, «Σύγχρονη ηθογραφία», εφ. Η Καθημερινή, 16.01.1994, Β. Παγκουρέλης, «Στις παρυφές της εξουσίας», εφ. Ελεύθερος Τύπος, 06.03.1989 2   Στέφανος Χατζημιχαηλίδης, «Δάφνες και πικροδάφνες», εφ. Ριζοσπάστης , 23.02.1989, Όλγα Μοσχοχωρίτου, «Η πολιτική σάτιρα παραμένει επίκαιρη», εφ.   Ημερησία , 06.12.2003   [2] Ακολουθούν τα συμπεράσματα, τα οποία θα περιλαμβάνουν μια συνολική αποτίμηση του έργου των Κεχαΐδη –    Χαβιαρά και θα αναδεικνύουν τη διαχρονικότητά του.     [3]  I.    Δημήτρης Κεχαΐδης  3   Ο Δημήτρης Κεχαΐδης γεννιέται στα Τρίκαλα το 1933. Στα 1939 η οικογένεια μετακομίζει στην Αθήνα. Οι πρώτες εικόνες από την πρωτεύουσα: το Σινεάκ στο  υπόγειο του Ρεξ, ο ηλεκτρικός, τα καράβια στο λιμάνι του Πειραιά, καθώς και οι παραλίες του Φαλήρου. Αυτές οι τελευταίες εικόνες θα αποτυπωθούν αργότερα στο μονόπρακτο  Προάστειον Νέου   Φαλήρου.   Στα 1941, η οικογένεια Κεχαΐδη επιστρέφει στα Τρίκαλα λόγω του πολέμου και της πείνας. Οι μέρες αυτές υα αφήσουν έντονες αναμνήσεις από βομβαρδισμούς και στρατιώτες που γύριζαν απ’ το μέτωπο. Ύστερα από μια σύντομη διαμονή στη Λάρισα, η οικογένεια μετακομίζει στο Βόλο, στα 1946, όπου και θα παραμείνει μέχρι το 1956. Στα πρώτα γυμνασιακά χρόνια, ο Κεχαΐδης αρχίζει να διαβάζει ποίηση και  να πλησιάζει τους πρώτους φιλοσόφους (Ηράκλειτο, Νίτσε, Σοπενάουερ) και συγγραφείς (Ντοστογιέφσκι, Χέμινγουέϋ, Παπαδιαμάντη).   Το 1956 ο Κεχαΐδης βρίσκεται στην Αθήνα, όπου και εγγράφεται στη Νομική Σχολή και γίνεται φανατικός κινηματογραφόφιλος. Ενθουσιάζεται από το «χρώμα» της ζωής της πόλης. Εδώ θα βρει και την πηγή των μεταγενέστερων χαρακτήρων του. Παράλληλα αρχίζει να παρακολουθεί θέατρο. Πρώτη του επαφή με το Θέατρο Τέχνης του Καρόλου Κουν. Τα πρώτα έργα που βλέπει είναι πέντε μονόπρακτα του Τ. Ουίλλιαμς, με τον γενικό τίτλο:  Μίλα μου σαν τη βροχή . Τότε αποφασίζει να γράψει θέατρο, το οποίο θεωρεί πιο σημαντικό από τον κινηματογράφο, επειδή σε αυτό ο ηθοποιός μπορεί να πεθάνει οποιαδήποτε στιγμή πάνω στη σκηνή. Ένα χρόνο αργότερα, ο Κεχαΐδης συναντιέται με τον Κουν και του δίνει δύο μονόπρακτά του:  Παιχνίδια στις αλυκές και  Μακρινό λυπητερό τραγούδι . Ο νεαρός συγγραφέας επιμένει για τα έργα του, πηγαίνοντας σχεδόν κάθε μέρα για να πάρει απάντηση από το «δάσκαλο». Ο Κουν παίρνει τη γνώμη του Γκάτσου και του Ελύτη και ανεβάζει στις 2 Ιουνίου τα έργα σε δική του σκηνοθεσία.   Ο Άγγελος Τερζάκης έγραψε στο  Βήμα  (2-6-195 7) για το συγγραφέα: « Ο νέος αυτός δεν έχει μόνο ιδιοφυία αλλά και –πράγμα σπανιότατο στο ελληνικό θέατρο - πνευματικότητα. […] δεν παρασύρεται από φτηνά δημοκοπικά συνθήματα της ώρας, αλλά έχει την τάση να βλέπει βαθύτερα τον κόσμο και να ανιχνεύει την ανθρώπινη μοίρα ».   Το 1959 ολοκληρώνεται σε δύο πράξεις ο  Μεγάλος περίπατος  , που αποτελεί την πρώτη αυτοτελή μορφή που θα χρησιμοποιηθεί αργότερα ως πρόπλασμα για το  Πανηγύρι . Ο Κουν το παρουσιάζει στις 15 Μαΐου, μαζί με τα μονόπρακτα Το κούτσουρο   του Νάνου Βαλαωρίτη, Το παράθυρο   του Νίκου Πολίτη και την Υψηλή   3   Πληροφορίες για τη ζωή του δημιουργού αντλήθηκαν από το: Γ. Π. Πεφάνης,  Χρονολογικό σημείωμα Δημήτρη Κεχαΐδη, στο πρόγραμμα της παράστασης « Το πανηγύρι », Εθνικό Θέατρο –   Σκηνή του Γκαράζ, 1988 καθώς και από το αφιέρωμα του περιοδικού Θεατρικά Τετράδια, τχ. 36, Μάρτιος 2000     [4] εποπτεία   του Ζαν Ζενέ, υπό τον γενικό τίτλο:  Νέα Πρόσωπα.   Ο Κεχαΐδης αφοσιώνεται στη μελέτη θεατρικών έργων. Το ενδιαφέρον του έλκεται ιδιαίτερα από τους Ουίλλιαμς, Μίλλερ, Στρίνμπεργκ, Ίψεν, καθώς και ορισμένα έργα του Ο’ Νηλ.   Το 1960 ολοκληρώνεται το μονόπρακτο  Προάστειον Νέου Φαλήρου και δημοσιεύεται στο περιοδικό  Κινηματογράφος –    Θέατρο   του Γ. Μπακογιαννόπουλου. Δεν θα παιχτεί παρά είκοσι οχτώ χρόνια αργότερα στην τηλεόραση.   Το 1962 ολοκληρώνεται το  Πανηγύρι, ένα αφιέρωμα στους ανθρώπους του θεσσαλικού κάμπου . Δύο χρόνια αργότερα, στα 1964, ο Κεχαΐδης γνωρίζεται με την ηθοποιό και φιλόλογο Ελένη Χαβιαρά. Ο συγγραφέας δίνει στον Κουν το  Πανηγύρι   κι εκείνος το ανεβάζει στις 14 Οκτωβρίου της ίδιας χρονιάς.   Με το έργο αυτό, καθώς και με την  Αγγέλα του Σεβαστίκογλου και την  Πόλη   της Αναγνωστάκη, το «Υπόγειο» της οδού Σταδίου θα γιορτάσει τα δέκα χρόνια λειτουργίας του. Μια μερίδα κριτικών καταφέρεται εναντίον του έργου, με την πεποίθηση ότι δεν υπήρχαν Έλληνες τόσο τεμπέληδες όσο ο Τριαντάφυλλος (ήρωας του έργου). Το έργο θα παραμείνει μόνο δεκαεπτά μέρες στη σκηνή. Αργότερα όμως θα γνωρίσει μεγάλη επιτυχία, σκηνική και εκδοτική. Ένα χρόνο αργότερα, στα 1965, ο Κεχαΐδης τελειώνει το έργο  Κάτω στους αέρηδες  , το   οποίο σήμερα είναι χαμένο. Θα συνεχίσει τη συγγραφή με αργούς ρυθμούς, γιατί χρειάζεται καιρό για να «αποχωριστεί» τους προηγούμενους ήρωές του. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο Γ. Π. Πεφάνης: «Κάθε φορά που ολοκληρώνει ένα πρόσωπό του (ενν. ο Κεχαΐδης), δυσκολεύεται να το αποχωριστεί και ζει μαζί του για αρκετό καιρό. Το να ξαναπλάσει ένα νέο πρόσωπο δεν είναι καθόλου εύκολο κάτω από τη σκιά του πρώτου» 4 . Την περίοδο 1966 - 1970 εργάζεται εντατικά με τη Χαβιαρά   πάνω σε νέες δραματουργικές φόρμες.   Το 1971 ο Κεχαΐδης παραδίδει δύο νέα μονόπρακτα στον Κουν. Πρόκειται για τη  Βέρα   και το Τάβλι , τα οποία ο Κουν παρουσιάζει στις 25 Φεβρουαρίου του επόμενου χρόνου. Το 1973 ο Κεχαΐδης παντρεύεται τη Χαβιαρά. Αρχίζουν μαζί την επεξεργασία ενός θέματος που θα οδηγήσει αργότερα στις  Δάφνες και πικροδάφνες.   Το έργο ολοκληρώνεται στα 1979 και παρουσιάζεται στις 19 Οκτωβρίου του ίδιου χρόνου στο Θέατρο Τέχνης, ξανά σε σκηνοθεσία του Κουν. Η παράσταση γνωρίζει μεγάλη επιτυχία και περιοδεύει στη Βόρεια Ελλάδα.   Το 1985 Κεχαΐδης   και Χαβιαρά εργάζονται πάνω σε νέο υλικό, που αργότερα θα ενταχθεί στο έργο  Με δύναμη από την Κηφισιά . Το έργο ολοκληρώνεται το 1995. Ανεβαίνει τον Ιανουάριο από τη Νέα Σκηνή του Λ. Βογιατζή, σε σκηνοθεσία του ίδιου, στο Θέατρο της οδού Κυκλάδων, με μεγάλη επιτυχία.   Τον Δεκέμβριο του 2005, ο συγγραφέας πεθαίνει σε ηλικία 72 ετών.   4   Γ. Π. Πεφάνης, Κείμενα και νοήματα, Σοκόλης, Αθήνα 2005, σελ. 131     [5]  II.    Δάφνες και πικροδάφνες    Το έργο «Δάφνες και πικροδάφνες» του Δημήτρη Κεχαΐδη, σε συνεργασία με την Ελένη Χαβιαρά, ολοκληρώθηκε το 1979 και παραστάθηκε τον Οκτώβρη του ίδιου χρόνου   από το Θέατρο Τέχνης σε σκηνοθεσία Καρόλου Κουν. Οι ηθοποιοί της παράστασης ήταν οι Βάσος Ανδρονίδης (Κώστας), Μίμης Κουγιουμτζής (Βασίλης), Γιάννης Μύρτος   (Τάσος) και Γιάννης Δεκαετής   (Αλέκος). Τα σκηνικά και τα κοστούμια επιμελήθηκε ο Αντώνης Ευδαίμων.  i.   Η υπόθεση του έργου   Τέσσερις άνδρες, μικροκομματάρχες στην Τρίπολη και μέσης ηλικίας, ετοιμάζονται πυρετωδώς για τις επικείμενες εκλογές. Τους βρίσκουμε, δηλαδή, σε μια περίοδο, όπου καλούνται να δείξουν όχι μόνο τις ικανότητές τους, αλλά και τη δύναμη και   την εξουσία που διαθέτουν. Οι ίδιοι τρέφουν μεγάλοι εμπιστοσύνη στον εαυτό τους. Πιστεύουν ακράδαντα ότι είναι σπουδαία πολιτικά μυαλά και «όπως σε μια παρτίδα πρέφας διαμοιράζουν τα ιμάτια του πολιτικού λόγου» 5 . Πλοκή με την κλασική έννοια του όρου δεν υπάρχει. Η όλη δράση του έργου λαμβάνει χώρα σε ένα αρκετά περιορισμένο χώρο, το δωμάτιο στο σπίτι του Κώστα. Μπορεί οι ήρωες να εισέρχονται και να εξέρχονται, ποτέ όμως το βλέμμα του θεατή δεν βγαίνει έξω από το δωμάτιο αυτό. Η εξέλιξη της δράσης συμβαίνει   μέσα στο δωμάτιο του Κώστα.   Οι άνδρες αυτοί ονειρεύονται την στιγμή που όλα και όλοι θα υποταχθούν στην εξουσία τους. «Η κουβέντα μας», θα πει κάποια στιγμή ο Τάσος, «θα είναι απόφαση και  νόμος και σφραγίδα και υπογραφή! Η επιθυμία μας θα εκπληρούται αμέσως…» 6 . Η ευκαιρία θα έρθει, τελικά, από εκεί που δεν το περιμένουν. Από το συρτάρι του Κώστα, του πιο ηλικιωμένου από τους τέσσερις, που περιέχει ενοχοποιητικές φωτογραφίες για διάφορους πολιτικούς, αλλά και από μία γυναίκα, τη Νόρα, μια ώριμη και γοητευτική φιγούρα, που βρίσκεται πίσω από κάθε σημαντικό πολιτικό του  νομού, τόσο της παλιάς όσο και της νέας φρουράς. Η Νόρα ελέγχει το πολιτικό παιχνίδι και το ελέγχει, καθώς φαίνεται, με μοναδικό της εφόδιο τη γυναικεία φύση και την ομορφιά της. Ένα νεανικό, όμως, ερωτικό γράμμα του Κώστα προς αυτήν, που τώρα κρατά στα χέρια της, αλλά και μια φωτογραφία, που κρατά ο Κώστας και ενοχοποιεί τους προστατευόμενους της Νόρας, θα γίνουν αφορμή για εκβιασμούς και διαπραγματεύσεις. Τελικά, θα καταφέρουν να έρθουν σε συμφωνία μαζί της. Η συμφωνία αυτή, ουσιαστικά, τους εξισώνει μαζί της ως πολιτικούς συνομιλητές. Επιπλέον, το γεγονός ότι στο παρελθόν ο Κώστας έφθασε ένα βήμα μόλις πριν την ολοκληρωτική της κατάκτηση θα δώσει απίστευτη ώθηση στο ηθικό των τεσσάρων 5   Λέανδρος Πολενάκης, «Διαλεκτική της δύναμης και της αδυναμίας στο θέατρο του Δημήτρη Κεχαΐδη», στο πρόγραμμα της παράστασης « Το πανηγύρι », Εθνικό Θέατρο –   Σκηνή του Γκαράζ, 1988, σελ. 32   6   Δημήτρης Κεχαΐδης, Ελένη Χαβιαρά,  Δάφνες και πικροδάφνες,   Ερμής, Αθήνα 1980, σελ. 101  
Related Search
Similar documents
View more
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks
SAVE OUR EARTH

We need your sign to support Project to invent "SMART AND CONTROLLABLE REFLECTIVE BALLOONS" to cover the Sun and Save Our Earth.

More details...

Sign Now!

We are very appreciated for your Prompt Action!

x