Please download to get full document.

View again

All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
 0
 
  Fjalor
Share
Transcript
    Rendi i dervishëve halveti me vështrim në degën shabanie 1    Agjërimi dhe dhikri janë çelësa të njohjes së Allahut  —    Shejh Shaban Veli   Xhenan Hasiq  Graçanica, Bosnja dhe   Hercegovina  Përmbledhje (rezyme)   Në punim bëhet fjalë për rendin e dervishëve halveti dhe degën e tij shabanie. Rendi i dervishëve halveti për nga gjeneza ndërlidhet me shejh Omer el-Halvetin (vdiq 1397) nga vendi Lahixhan, që gjendet jo larg Gajlanit në Irak. Shejh Omeri është meritor për institucionalizimin e rendit dhe sintezën e mësimeve të tij, themelët e së cilit vendosënh sufijtë dhe dijetarët e shquar: Ebu Nexhib es-Suhraverdi (vdiq 1168. Apo 1201 ), Ibrahim Zahid el-Gejlani (vdiq 1301. Apo 1305) dhe Ali Muhammed  Nur el-Harezmi el-Halveti. Në mësimet e rendit ndikim të rëndësishëm kishte edhe Sejjid  Jahja Shirvani. Tarrikati halveti është një nga tarrikatet më të ' Shfrytwzojmw rastin qw t’ia drejtojmw fjalwt mw tw ngrohta tw falwnderimit stafit  pedagogjik tw Universitetit Karatekin (Çankiri): bashkwshortwve doc. dr. Ömer Çakir dhe doc. dr. Mümine Çakir, doc. dr. Mehmed Doğan, si dhe doc. dr. Yasin Tunçu nga unversiteti İpek i Ankarasw. Duke iu falwnderuar tw lartwpwrmendurve  jemi njoftuar me jetwn e shejhut Shaban Veli dhe rendin e dervishwve halveti. Falwnderojmw edhe dr. sc. Amina Shiljak-Jesenkoviq, nga Institui i Orientalistikws nw Sarajevw pwr ndihmwn profesionale. Gjithashtu falwnderojmw edhe mikun tonw tw çmuar zotwri Zajim Krushka i cili na ka huazuar disa libra pwr jetwn e shejh Shaban Velit, si dhe pwr nxitjen qw na kishte dhwnw ta shkruajmw kwtw punim. Jemi mirwnjohws edhe pwr shumw informacione tw tjera tw cilat pa hezitim i kishte ndarw me ne, e qw ndwrlidhen me tarrikwtin halveti dhe degwn e tij shabanie. Nw fund falwnderojmw edhe miqtw: Adnan Haznadar, Mirza Dediq dhe Benjamin Duliq pwr ndihmwn nw sigurimin e literaturws, tw domosdoshme pwr vazhdim tw kwtij studimi. Tw gjithw kwtyre ua kushtoj punimin si njw shprehje modeste e falwnderimit tw pafund.     përhapura, nëse jo edhe më i përhapuri, si dhe tarrikat nga themelet e së cilit janë ndarë mbi katërdhjetë degë dhe nëndegë. Shumë bashkëvendas tanë dhe bij të vendit tonë dhe vetë regjionit  juglindor të Evropës në një kuptim më të gjerë ishte i ndërlidhur me këtë tarrikat. Theks të veçantë, në pjesën e dytë të punimit, kemi vendosur në biografinë e shejh Shaban Veliut —  eponimit të degës shabanie të rendit halveti . Me srcjinë ishte nga Kastamona, më saktësisht nga vendi Tashkopru. Vdiq në vendlindje më 18. Dhulkade të vitit 976. sipas Hixhrës, që përkon me 4. majin e vitit 1569. Sipas kalendarit Gregorian. Pas vdekjes iu ngrit mauzoleu i cili është ruajtur deri në ditët tona.  Fjalët kyçe: tesavvuf, rendi i dervishëve halveti, rendi i dervishëve shabani, Omer Halveti, Jahja Shirvani, Shaban Veli.  Hyrje U radu se govori o halvetijskom derviškom redu i njegovu šabanij - skom kolu —   ogranku. Halvetijski derviški red se genezom veže za šejha Omera el -Halvetija (u. 1397 8) iz mjesta Lahidžan, koje je situirano nedaleko od Gajlana u Iraku. Šejh Omer je zaslužan  za institualiziranje reda i sintezu njegova učenja, a čije temelje su položili istaknute sufije i učenjaci: Ebu Nedžib es -Suhraverdi (u. iI68. ili I2OI), Ibrahim Zahid el-Gejlani (u. I3OI. ili I3OŞ)   i Ahi Muhammed Nur el-Harezmi el-Halveti. Na učenje reda je dobrano izvršio utjecaj i Sejjid Jahja Širvani.   U prvome dijelu, rad donosi kratak historijski pregled geneze i   razvitka halvetijskog reda sa kratkim pogledom u njegovu duhovnu   genealogiju (silsila) i ogranke. Napominjemo da nismo željeli  ulaziti u detalje, nego smo se zadovoljili iznošenjem generalija o historijskom razvoju derviškog  reda halvetija i njegovih ogranaka, tako da rad in toto   predstavlja pogled na genezu halvetijskog reda iz historijske perspektive.   Poseban akcenat, u drugome dijelu rada, stavili smo na biografiju šejha   Śabana  Velija —   eponima šabanijskog  ogranka derviškog  reda halvetija.   Zašto  smo se odlučili  da pišemo  rad na naslovljenu temu? Odgovor   počiva u tome da smo tokom petnaestodnevnog studijskog boravka   mjeseca  juna 2oII. godine u Kastamonu, rodnom gradu šejha   Šabana   Velija —   eponima šabanijskog ogranka halvetija, gotovo svaku   večer  provodili u krugu njegova turbeta i odmarali se u prelijepom    ambijentu kojeg su krasile raznobojne ruže krupnih cvatova i opojna mirisa. Zani- mljivo je da se pored turbeta nalazi izvor čija voda neodoljivo podsjeća na mekanski blagoslovljeni Zemzem.  Smatrali smo osobnom dužnošću napisati jedan rad o životu šejha   Śabana Velija, te tako upoznati našu kulturnu javnost s jednom velikom ličnošću, čiji su lik i djelo još uvijek živi, naročito kroz praksu derviša —   pripadnika šabanijskoga reda. Smatramo da je to najmanje što možemo učiniti kako bi odali svoje priznanje šejhu Śabanu  Veliju.  2. Haívetijski derviški red: geneza i osnivači   Prema istraživačima i historičarima tesavvufa, ovaj red nije imao nekog posebnog osnivača koji je posjedovao neko, sebi svojstveno učenje, ili odredeni centar, već se razvio kao zasebna škola kombinovanjem učenja više ličnosti, kao što su: Ebu Nedžib es -Suhraverdi (u. ii68. ili I2OI), Ibrahim Zahid el-Gejlani (u. I3OI. ili I3OŞ), Ahi Muhammed Nur el -Harezmi el-Halveti, “Pir -i evvel”  (prvi pir') Omer el-Halveti (u. i397) '  Na učenje reda je dobrano uticao i Sejjid Jahja eš - Širvani (u. 1464) koji   je poznat i kao “Pir - i sani” (drugi pir)4, zbog svog doprinosa njegovu   učenju.'   '  Pir: starac, voda, šejh.   Osnivač   derviškog  reda / tarikata, ili njegov najvažniji  predstav- nik (Fehim Nametak:  PoJmovnik divanske i tesavvufske knJiževnosti,   Orijentalni institut, Sarajevo, 2OOj, str. 2O2; Fejzullah Hadžibajrić:   “Mali  tesavvufsko tarikatski rječnik”, štampano  kao prilog u: Veli  AruS, 1 88, str. 35).  Džemał   Ćehajić:    Derviški  redovi u]uqoslovenskim zemlJama sa posebnim osëtom na Bosnu  i  Herceqovinu, Orijentalni institut, Sarajevo, ig86, Str 79; Mehmet Rihtim: “Şirvan’dan Anadolu’ya  Akan İrfan  Nehri: Tàrikat-i Aliyye-i Halvetiyye’nin  Tarihî Kökleri”,    Keşkül, (Sûfî Gelenek ve Hayat: Halvetiyye), tematski broj, zou, br. 23, str. io; Mehmed A. Köseoğlu: “Tarîk  - i Halvetiyye ve Şubeleri”, Xeşkiil, (Sùfi Gelenek ve Hayat: Halvetiyye), tematski broj, 2oi2, br. 23, str. 97: konsultuj i: Dženan Hasić: “Ismail Hakki  Bursevi:  Osvrt na život, tesavvufsku misao i djelo (povodOm 2go. godišnjice smrti: 1725 2OIŞ)”,    Znakovi vremena, XVIII/2OIŞ, br. 67. SU. y6, fn. 3.  4  Pir-i sani: najčešće se tako naziva obnovitelj derviškog reda / tarikata(Fehim Nametek:    PoJmovnik..., str. 2o3). Mehmet Rihtim: op. cit., str. io.     Posebna odlika ovoga reda je stavljanje ankcenta na individualnom asketizmu (zuhd), melamiJska tradicija6 i povlačenju  u osamu (halvet).7   Jedna od odlika ovoga reda jeste ta što je on najrasprostranjeniji derviški red, a ujedno broji najviše ogranaka i podogranaka od svih ostalih derviških redova. Tokom prve polovine XVI st., halvetijski tarikat je prisutan i na prostorima naše domovine. Gazi Husrev -beg je IŞ3i. godine izgradio jedan hanikah u Sarajevu za derviše halvetijskog derviškog reda.' Za samog Gazi Husrev -bega se pretpostavlja da je bio halvetija. Njegov djed po majci, sultan Bajazit II,  još  dok je bio namjesnik u Amasiji, posebnu je sklonost gajio prema  píru džemalijskog ogranka   halvetijskog tarikata Muhammedu Džemaluddinu. Kada je stupio na prijestolje, pozvao je šejha u Istanbul, što je ovaj i prihvatio. Gazi Husrev-  beg se školovao u Istanbulu kada je njegov djed bio sultan, te  je to sigurno utjecalo da mu se derviški red halvetija omili i postane  blizak. Omer Nakičević tvrdi da je i Seldžuka, majka Gazi Husrev -  bega i kćerka sultana Bajazita II, posjedovala sklonost ka sufizmu, te je u kompleksu koji je dala podići  u Serezu egzistirala kao njegov neizostavni dio i tekija, hanikah.’°  Mnogi Bošnjaci  su tokom prošlosti  pripadali redu halvetija, očemu svjedoči brojna literatura koju ovdje navodimo tek instruktivno, u podnožnoj napomeni, jer nam to nije primarni cilj   rada.“   6 Melamet podrazumijeva skrivanje pripadništva tesavvufskom nauku. Osoba koja praktikuje melamet skriva od drugih ljudi svoja duhovna stanja i osobine. MelametiJa mora biti vezan samo za Uzvišenog Allaha. Ne nose nikakvu posebnu odjeću niti organizuju nekakve posebne svečanosti  i ceremonije. Njihov cilj je postići  permanent- ni zikr srcem. Shodno stavu melametija, robovanje Bogu ima dva osnovna principa: potrebitost za Istinom i slijedenje Poslanika, alejhisselam. Melametija je neprestano zauzet borbom sa vlastitim nefsom (Vidjeti više u: Abdülbâki Gölpinarli:   “Melamet i   melametije”,  u:  Znakovi vremena, jesen — zima zo 7. broj a7. SU. 3i; konsultuj i: Fejzullah Hadžibajrić, op. cit., str.  z8).  '   Džemal   Ćehajić:  op. cit., str. 79 Ibid., str. 83.  Behija Zlatar: Gazi Husrev key, Orijentalni institut, Sarajevo, 2OI2, Str. 129  '° Omer  Nakičević:    Arapsko-islamske znanosti i qlavne  škole  od XV do XVII viJeka (Sarajevo,  Mostar, Prusac), Gazi Husrev-begova biblioteka, Sarajevo, ig88, str. i34-  ” O pojedinim Bošnjacima koji su pripadali halvetijskom tarikatu pogledati: Šaćir Sikirić: “Sarajevske tekije”, Narodna starina, sv. VI, br. i4. 1927: Safvet- beg Baša - gić: BošnJaci i Hercegovci u islamskoj knJiźevnosti, (priredili: Džemal Ćehajić i  Amir 
Related Search
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks
SAVE OUR EARTH

We need your sign to support Project to invent "SMART AND CONTROLLABLE REFLECTIVE BALLOONS" to cover the Sun and Save Our Earth.

More details...

Sign Now!

We are very appreciated for your Prompt Action!

x